Lukaszeq's Site

Minął już ponad tydzień od zakończenia Wikimanii 2010 – międzynarodowej konferencji Wikimedia. Zapewne dla większości z Was nieobce jest słowo Wikipedia, a i pewnie zdarzyło się Wam z niej nie raz skorzystać (chyba, że wasz chomik nie napędza prądnicy tak, by zasilić komputer). Ale czy zastanawialiście się kiedyś, jak to się dzieje, że w sieci dostępna jest tak wielka skarbnica wiedzy – i to całkowicie za darmo? Kryje się za tym sztab ludzi: wolontariusze z całego świata, niosący kaganek oświaty ku bezkształtowi cyberprzestrzeni. I ci właśnie pasjonaci zjechali do Gdańska w dniach 9-11 lipca bieżącego roku, by porozmawiać o problemach, narzędziach i ideach pozwalających tworzyć najważniejszy wynalazek ludzkości oparty o Internet.

Na imprezę dotarłem dopiero trzeciego i ostatniego zarazem dnia jej trwania, gdyż uznałem go za najciekawszy pod względem prezentowanych wykładów. W Filharmonii Bałtyckiej na Ołowiance, gdzie odbywała się konferencja, byłem po raz pierwszy. Sam budynek robi spore wrażenie i jest znakomitym dowodem na to, że współczesna architektura może znakomicie współgrać z historycznym otoczeniem i nie musi przerywać kreowanej od wieków urbanistycznej tkanki fanaberiami „wizjonera-futurysty”. Po odebraniu identyfikatora i koszulki przyszedł czas na posiedzenie plenarne z udziałem Jimmy’ego Walesa – faceta, od którego to wszystko się zaczęło. Jimmy podczas swojej prezentacji naświetlił problem z rozwojem Wikipedii w językach lokalnych, które nie są językami oficjalnymi – ich pisownia sprawia problemy natury technicznej (byłem tym faktem zaskoczony – myślałem, że Unikod wszystko załatwi). Z opinii liderów „małych” Wikipedii można wysnuć wniosek, iż wierzą w moc sprawczą Walesa, który „powinien ich odwiedzić” i reprezentować ich interesy przed software’owymi potentatami. Światełko nadziei jak najbardziej się pojawiło, więc można spodziewać się wkrótce systematycznej eliminacji tych niedogodnosci i Wikipedie będą znakomitym nośnikiem wiedzy w mało popularnych językach.

Autor: RaBoe, CC-BY-SA 3.0

Po tym wstępie wybrałem się posłuchać panelu o sytuacji ruchu wolnej kultury na całym świecie. Wikipedia i projekty pochodne całkiem nieźle wywiązują się z dystrybucji wolnej wiedzy, choć brakuje czasem dostępu do elementów składowych tego przedsięwzięcia. Wolny dostęp do dzieł sztuki czy kultury niestety ciągle kojarzy się artystom z „oddaniem własnej pracy za darmo”. Coś, co znakomicie przyjęło się na gruncie współczesnej informatyki (Free Software Foundation, GNU), nie jest łatwo przenieść na pozostałe pola kultury niematerialnej. Najprostsze w tym wszystkim jest wysunięcie tezy: jeżeli artyści zaczną udostępniać swoje prace np. jako Creative Commons, podmioty odpowiedzialne za sprzedaż treści i dostępu do niej będą miały mniej kasy. Jak zwykle o błędzie decyduje czynnik ludzki i podejście do kwestii prawnych – to już jednak praca na kolejne lata.

Kierując swe kroki ku sali, gdzie miały odbyć się warsztaty dotyczące kultywowania dziedzictwa kulturowego za pomocą narzędzi typu Wiki, nie oczekiwałem takich rewelacji, o jakich przyszło mi tam usłyszeć. Liam Wyatt opowiadał o współpracy British Museum z Wikipedią, celem rozwoju artykułów o eksponatach gromadzonych przez instytucję, a także sprzężenia WikiReadera z trasami wycieczek po gmachu muzeum. Potem przyszła kolej na imponującą inicjatywę przeniesienia porzuconej przed laty Enciclopedia Chilena do darmowych repozytoriów Wikiźródeł. Zaledwie kilku pasjonatów dokonuje tytanicznej cyfryzacji maszynopisów, a nawet rękopisów! Dowiedziałem się też, że argentyńska telewizja państwowa współpracuje z lokalną fundacją wolnej kultury, zezwalając na archiwizację historycznych audycji radiowych i programów telewizyjnych. W ten sposób każdy za darmo może posłuchać przemówienia Evity Perón w oryginale, bądź zobaczyć relację z wojny o Malwiny („lub Falklandy, dla osób anglojęzycznych” ).

Autor: RaBoe, CC-BY-SA 3.0

Przed zamknięciem imprezy posłuchałem sobie o zaangażowaniu społeczności w tworzenie projektów Wiki. I tu natrafiłem na nasz lokalny akcent, bo Kocio, Polimerek i Przykuta (grupa trzymająca władzę w polskiej Wikipedii) opowiadali internacjonalistycznej gawiedzi o Wikiekspedycji, czyli łączeniu przyjemnego (wycieczki krajoznawczej) z pożytecznym (zbieranie materiałów, robienie fotografii). Miłym ozdobnikiem było zdjęcie z finału zeszłorocznej wyprawy – z moją gębą na czele. Spośród wszystkich prezentacji w tym bloku nasza, polska, cieszyła się zdecydowanie największym zainteresowaniem. W międzyczasie naświetlony został problem adaptacji nowych użytkowników i generalnie problem japońskiej Wikipedii. Jak na niewielką ilość aktywnych edytorów liczba artykułów „skośnookiej” encyklopedii i tak robi wrażenie. Zresztą nie dziwię się – przecież to naród nerdów. Wśród maniaków mangi i ramen na pewno znajdują się otaku literatury naukowej.

Nadszedł czas na uroczystość zamknięcia Wikimanii 2010 w Gdańsku. Po krótkim filmie zachwalającym gospodarza następnej edycji (Hajfa) przyszła kolej na typowo polskie, niekończące się podziękowania. Prezydent Gdańska, Paweł Adamowicz, chlapnął niezły spicz w języku Szekspira, odmiana „greenpoincka”. Były uściski, pozdrowienia od Lecha Wałęsy (który pewnie siedział na Gadu-Gadu, więc nie mógł przyjść) i miłe słowa Jimmy’ego Walesa. Nadszedł czas na grupowe zdjęcie przed budynkiem filharmonii i… każdy rozszedł się (lub „rozleciał”) w swoją stronę.

Jimmy Wales i ja, autor: Yishai G., CC-BY-SA 3.0

I choć nie jestem zbyt zaangażowany w sprawy związane z istnieniem Wikipedii jako instytucji (wpływam tylko na jej treść), to uważam, że każdy entuzjasta tego nośnika wiedzy powinien był przyjść i posłuchać, jak to wszystko wygląda od kuchni i co jeszcze można poprawić, czego możemy oczekiwać. Encyklopedyści z całego świata z wielką pasją wkładają swoją pracę w coś, co nie przyniesie im żadnych korzyści materialnych – już choćby dla obserwowania tego zjawiska warto było pojawić się w Gdańsku. „Free knowledge in the City of Freedom” – głosił napis na konferencyjnym t-shircie. To jedno z najlepszych haseł, jakie widziałem na koszulkach.

Pragnę podziękować Paulinie i Dawidowi za bardzo przyjemnie spędzony weekend, świetne rozmowy, wikt i opierunek.